مسعودربیعی آستانه: ازشنیدن خبرمرگ ناگهانی جند فیلسوف غربی کمی بهت زده شدم ،اولین آنها ژان پل سارتر،ادیب وآنگاه فیلسوف معروف فرانسوی بود که در سال۱۹۸۰ میلادی درگذشت،وفعلاًدراین مقال با او کاری نداریم .دودیگر فیلسوف اطریشی تبار، پوپر است وسومی نیز ژاک دریدافیلسوف فرانسوی الجزائری تباراست که در سال ۲۰۰۴ میلادی در گذشت. واما پوپر که از طرف انجمن سلطنتی بریتانیا موفق به دریافت لقب سرگردید ،از فیلسوفان مطرح ،پرآوازه وتاثیر گذار در قلمروفلسفه ی غرب میباشد،با نام او از سال۱۹۸۵ م تاکنون آشنا هستم وتعدادی ازآثارمهم اورابه تامل نشسته ام از جمله :- مبانی منطقی استقراء – جامعه باز ودشمنانش و…..
اورا فیلسوفی اطریشی – بریتانیایی میدانند.ظاهراً اوزمانی که خبر ضمیمه شدن خاک کشورش توسط آلمان(آنشلوس) را که در مارس ۱۹۳۸ م اتفاق افتاد و او از آن به عنوان تجاوز اطریش یاد کرده، به تبعیت انگلستان درآمد .این عادت گویا دربین آلمانی زبانها بصورت یک رسم درآمده که پس از آنکه به موقعیتی دست می یازند،در انگلستان یاآمریکا رحل اقامت می افکنند که نمونه آن را می توان در متفکرینی چون :خانم هانا آرنت،آلبرت آینیشتین،لودویک ویتگنشتاین نام برد که آخری ایرلند رابرای استراحت برگزیده بود. جالب است بدانیم که پوپر از سطح شاگردی در کارگاههای نجاری تا احرازدرجه استادی در معتبرترین دانشگاههای دنیا خود را ارتقا داد که برای کمتر متفکری از اهالی اندیشه رخ داده است.
سرکارل ریموند پوپر«popper.karl raimund» در ۲۸ ژوئیه ۱۹۰۲ میلادی در هیملهوف شهر وین ولادت یافت ودر۱۷ سپتامبرسال ۱۹۹۴ میلادی در انگلستان در گذشت. دررده بندی ،جزء فیسلوفان علم واندیشمندان سیاسی است اما با وجود آراء قابل توجه ومطرح در حوزه فلسفه سیاسی آثار اودر قلمرو فلسفه علم قابل تامل تر به نظر می رسد.تاثیر پذیری پوپر از هیوم ،کانت ،لاپلاس،اینیشتین،و
ریاضیدان نامی لهستانی –آمریکایی «آلفرد تارسکی »غیرقابل انکار است.اودر مدت عمر خویش در مراکزی چون:کالج دانشگاه کانتر بوری نیوزیلند،مدرسه اقتصاد لندن،افاده وافاضه می کرده وهمچنین عضو فرهنگستان بریتانیا،عضو انجمن سلطنتی فلسفه،وعضو طبقه ممتاز((ch بوده است.
آثار علمی پوپر:
۱ – منطق اکتشاف علمی (۱۹۳۴ م)
۲ – حدسها وابطالها )۱۹۶۳ م)
۳ – جامعه باز ودشمنانش
۴ – فقر تاریخیگری (۱۹۵۷ م) : povety of historisism
5 – درس این قرن
پوپر میکوشد روش استقرایی رادر علوم تجربی نفی کند . گفتنی است که دو تن از عالمان معاصر به کاوشی عمیق دراستقراء پرداختند:۱ – شهید سید محمد باقر صدر در کتاب«الاسس المنطقیه للا ستقراء» که با مساعی دکتر عبد الکریم سروش در« تفرج صنع »این کتاب ارزشهای نهفته ی خود را باز یافت.۲ – پوپردر کتاب «the logic scientific discovery» .از دیدگاه او ابطال ناپذیرها غیر علمی اند وبنابراین ابطال پذیری ملاک یک نظریه ی علمی تواند بود.او در کتاب حدسها وابطالها دو موضوع راپی گیری میکند :۱ – آزمون پذیری یا teastability 2 – ابطال پذیری یا falcifabilityپوپر کار خود را بانفی ورد جبرگرایی علمی که شدید ترین وجه آن درنظریه لاپلاس مطرح شده بود آغاز کرد.
منظور پوپر از جامعه باز به معنی خنثی بودن وبی طرفی در منازعات ومناقشات سیاسی ،اجتماعی ،اقتصادی در جوامع غربی نیست،بلکه منظور او برخوردی نقادانه وتا حدی دموکراتیک بامبانی تکثیر وتکثر قدرت درجامعه است ،همان چیزی که در دهه های اخیر هابرماس آنرا پخته تر وسنجیده تر بیان کرده است.
درنظرگاه پوپر ،آزادی مهمتر از تساوی است زیرا هرگونه کوششی برای استقرار تساوی قطعاً آزادی را به مخاطره خواهد انداخت.«نظر شی یرمر» پوپر از جمله اندیشمندانی است که به مهندسی تدریجی اعتقاد داشت،درنزد اودموکراسی تا آنجااهمیت دارد که بتواند کارهای زیر را انجام دهد:
۱ – به شهروندان بیاموزاند که نقادانه ناظر اعمال حکومت باشند.
۲ – درصورت ضرورت مسالمت آمیز وبه وسیله انتخابات حکومت تغییر یابد.
اوعلوم نقد پذیررا چون جامعه باز وعلوم نقد ناپذیررا همچون جامعه بسته میداند.
و به زعم او افلاطون مبلغ نوعی دیدگاه توتالیتری است ،بنابر این در دستگاه فکری پوپر به چالش کشیده شد، واز اوبعنوان پیامبر کاذب یاد کرده وآنگاه تلاش کرده که به واسطه آراء هگل به اندیشه های مارکس برسد.اواندیشه افلاطون را تساوی ستیز به معنی اخلاقی آن می دانست ، زیرا اعتقاد داشت که افلاطون برای مردم تا آنجا ارزش واعتبار قائل است که وسیله وابزار تحقق یک مدرنیته آرمانی قرار گیرند .
پوپر از نقادان جدی مارکس ومارکسیسم است ،آنهم به علت پیشگویی های مصداق نیافته ومحقق نشده اش که از آن باعنوان فقر تاریخیگری یا«historisism»یاد کرده است.
ازدیدگاه پوپر اتوپیای افلاطون وجامعه اشتراکی مارکس ، افسونهایی را دردر انسان می دمند که بر اثر آن قوه ی نقادی آدمی فرو کاسته شده وبه کنارمیروند. زیرا در هرو تفکر ،آدمیان بر مبنای مدل کانتی ، فی نفسه ارزش گذاری نمی شوند، بلکه چونان ابزاری در خدمت نا کجا آباد هایی قرار می گیرند که امکان آزمودنشان میسر نیست.(نظر دکتر قادری)
ازنظر پوپرشرو راجتماعی عبارتنداز:۱ – فقر۲ –بیکاری ۳ – عدم ایمنی ۴ – بیماری ورنج ۵ – قساوتهای کیفری ۶ – بردگی واشکال دیگر مملوک بودن ۷ – تبعیض دینی ونژادی ۸ – کمبود فرصتهای تعلیمی وتربیتی ۹ – اختلاف شدید طبقاتی ۱۰ – جنگ
اوبرای رفع پاره ای از این نابسامانیها بر سه موضوع: ۱ – صلح ۲ – جلوگیری از انفجار جمعیت ۳ – آموزش کودکان تاکید می ورزد.

* برای آشنایی بیشترباپوپر وآراء او منابع می تواند مفید واقع شود:
۱ – صد فیلسوف قرن بیستم .ترجمه عبدالرضا سالار بهزادی
۲ – تاریخ اندیشه های سیاسی قرن بیستم(۱ )اند یشه های مارکسیستی.دکتر حسین بشیریه
۳ – مجله کیان شماره ویژه مصاحبه با پوپر
۴ – اندیشه های سیاسی قرن بیستم.دکتر حاتم قادری
۵ – فیلسوفان سیاسی قرن بیستم .مایکل .ایچ .لسناف
۶ –اندیشه سیاسی کارل پوپر.نوشته:جرمی شی یرمر
۷ – پوپر .نوشته:برایان مگی
۸ – تاریخ اندیشه سیاسی درغرب .قرن بیستم .دکتر کمال پولادی
۹ – متفکرین سیاسی معاصر.بیخو بارخ
۱۰ – جامعه باز ودشمنانش.ترجمه عزت الله فولادوند.