مهدی بازرگانی : « راستی تنها سکه ای است که همه جا اعتبار دارد » این ضرب المثلی قدیمی است اما اگر اسحاق راستی را بشناسید تایید می کنید که این سخن امروز هم کاملا درباره او صدق می کند . در گود سیاست همه از سیاسیون و روزنامه نگاران و فرهنگیان ، او را به صداقت و صراحت مثال زدنی می شناسند . با او که اکنون مدیر مسئول هفته نامه گیلان بهتر است و چند بار تا مرز خود تعطیلی به دلیل فشارهای مالی و سیاسی پیش رفته به گفتگو نشستیم . ضمن اینکه او رییس ستاد ائتلاف اصلاح طلبان در گیلان هم است . چند و چون گزینه موسوی در انتتخابات ، نقد های درون گفتمانی به اصلاح طلبی و چالشهای مطبوعات محلی به عنوان بنیان دموکراسی ایرانی از موضوعاتی بود که با او مطرح کردیم .

س-آقای راستی فرض کنیم موسوی پیروز شد . اینکه می گویند حساسیت نسبت به موسوی در برابر خاتمی کمتر است ، درست است ؟ آقای مهندس موسوی با چه چالشهایی روبروست ؟

ج- طبیعتا چالش های پیش روی آقای موسوی، بی شباهت به چالش هایی نیست که آقای خاتمی در هشت سال دوران زمام داری خود با آن رو به رو بوده اند. گرچه طبیعی است شاید به دلایل خاصی، حساسیت ها و نوع واکنش ها به دولت آقای موسوی، متفاوت از دولت آقای خاتمی باشد. تلاش برای نهادینه کردن دموکراسی، تقویت نهادهای مدنی، قانون گرایی، بهبود اوضاع اقتصادی و از میان بردن رانت ها و … همه از جمله برنامه های آقای موسوی هستند که در صورت اجرا، با واکنش شدید نهاها و افراد ذی نفع رو به رو خواهد شد.

س- آیا آقای مهندس موسوی در صدد است که یک جریان سوم ایجاد کند . در آن صورت آیا اصلاح طلبی و اصول گرایی منهدم خواهد شد .

ج-البته خیلی ها در تلاش بودند تا جریان راه سوم را در صحنه سیاسی ایران ایجاد کنند، اما این تلاش ها کمتر به نتیجه رسید. آن چه آقای موسوی امروز در حال تلاش برای ایجاد آن است، ایجاد اجماعی میان تمامی نخبگان برای نجات کشور از اوضاع بحرانی است که در آن گرفتار شده است. طبیعتا برای ایجاد این اجماع ملی، حضور تمامی جریان ها و افراد نیاز است. قدرت گرفتن افراطی ترین طیف جریان اصول گرا، و دخالت گسترده نهادهای نظامی وشبه نظامی در اقتصاد و سیاست – برخلاف نص صریح نظرات امام راحل – از میان رفتن عزت ایران در صحنه بین المللی، اوضاع نا به سامان اقتصادی، نرخ رو به رشد آسیب های اجتماعی و … همه و همه نشان دهنده این است که در ایران امروز، نیاز داریم تا اجماعی ملی برای نجات کشور ایجاد شد.

س- به نظر می آید این حرف آقای موسوی که می گوید من اصلاح طلب با بازگشت به اصول هستم ، بدین خاطر است که او امید دارد رای بخشی از نیروهای راست جامعه را نیز از آن خود کند .اما خیلی ها معتقدند این رای سازمان یافته است و امکان تغییر آن نیست یعنی این رای سلسله مراتبی است و به صندوق دیگری ریختخ نمی شود ؟

ج- شکی نیست که حزب پادگانی هم چون انتخابات ریاست جمهوری گذشته، سعی دارد با سازمان دهی آرا، نتیجه انتخابات را به نفع کاندیدای خود تغییر دهد. اما نمی توان گفت این جریان قدرت و توان سازمان دهی تمامی برگه های رای را دارد. برای نمونه می توان به آمار صندوق های حاضر در شهرک شهید محلاتی تهران – متعلق به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی – در سال ۷۶ اشاره کرد که آفای خاتمی واجد بیش از ۷۰درصد آرا شدند. در میان راست ها نیز کم نیستند افرادی که بیش از منافع جناحی، به فکر منافع ملی هستند و ادامه روند فعلی را به نفع نظام و کشور نمی دانند. طبیعتا این افراد رای خود را به نام مهندس موسوی، به صندوق خواهند انداخت.

س- جناب راستی ، میرحسین برای اینکه رای های خاموش جامعه را پای صندوق بیاورد ، چه باید بکند . باید صریح تر سخن بگوید یا اینکه مبهم و دونبش باشد ؟

ج- نباید فراموش کرد که در انتخابات آتی، میزان مقاومت در مقابل رای دادن نسبت به انتخابات گذشته ریاست جمهوری، کاهش یافته است. دلیل آن هم چیزی نیست جز عدم کفایت دولت نهم در به سامان رساندن امور. طبیعتا با این شرایط بسیاری به سوی کاندیدای اصلاح طلبان – که آقای موسوی هستند – جذب شده اند. ضمن آن که نباید حمایت ارزشمند آقای خاتمی را فراموش کرد. با این حال آقای موسوی و ستادشان برای جلب و جذب آرای خاموش جامعه، برنامه های مختلفی را دارند که در زمان متضی خواهید دید.

س- موسوی چندی پیش در یکی از مصاحبه های خود در پاسخ به سوال خبر نگار که پرسیده آیا از خاتمی در کابینه خود استفاده می کنید ؛ گفته : جرات ندارم . این یعنی چه ؟ چرا ما نمی توانیم کابینه ائتلافی تشکیل دهیم ؟

ج- البته تا جایی که خبر دارم، پاسخ آقای موسوی بدین گونه نبوده است. درابتدا باید دید که کارآمدی آقای خاتمی در کابینه احتمالی آقای موسوی بیشتر خواهد بود یا آن که نقشی بین المللی را بر عهده گیرند که از نظرم بسیار مهم تر است . شاید مشابه نقشی که نلسون ماندلا برای خود برگزیده است. ضمن آن که ایجاد کابینه ای ائتلافی از نیروهای کارآمد اصلاح طلب و حتی بعضی از معتدلین و عقلای جناح راست، نه تنها غیرممکن نیست، بلکه عین عقلانیت است. اتفاقی که به نوعی در زمان آقای خاتمی هم اتفاق افتاده است.

س- چندی پیش دیداری با خاتمی داشتید در آن جیسه چه مسائلی را مطرح کردید
ج – بسیاری از صحبت ها، در رسانه ها مطرح شد و طبیعتا آن چه که در خبرها نیامده بود، از مسایل محرمانه بود! دیدار با آقای خاتمی درباره اوضاع اصلاح طلبان در انتخابات و چگونگی حمایت از مهندس موسوی بود. در این دیدار توضیحاتی درباره تشکیل ستاد انتخاباتی ائتلاف اصلاح طلبان به آقای خاتمی دادم که ایشان نیز بیار از این مساله استقبال کردند و دوستان را تشویق به ادامه این روند و فعالیت برای مهندس موسوی کردند. صحبت هایی نیز درباره وضعیت جاری کشور انجام شود و تحلیل هایی نیز ارایه شد که آقای خاتمی با روی باز از آن ها استقبال کردند.

س- شما چند وقت پیش در جمع اصلاح طلبان گفتید که کند روی دلیل شکست اصلاحات است . این بر خلاف آن چیزی است که معمولا گفته می شود . چه تحلیلی برای این سخن خود دارید

ج- دلیلی ندارد چیزی که معمولا گفته می شود، عین حقیقت باشد. ضمن آن که ما ابتدا باید تندروی و کندروی را تعریف کنیم و معیارهای تشخیص آن ها را نیز به طور عینی و دقیق تعریف کنیم. منظور من از کندروی، عدم ایستادگی بر روی آرمان ها و اهداف اصلاح طلبی و نفوذ افراد فرصت طلب در میان اصلاح طلبان بود. این ها همه از مسایلی است که بعید می دانم کسی با آن ها مخالف باشد.

س- شما به فقر تئوریک اصلاحات هم اشاره داشته اید . این مسئله به نظرتان چگونه باید مرتفع شود

ج- طبیعتا نقش نخبگان در این مساله غیرقابل کتمان است. ما نیاز داریم که تمامی افراد اهل فکر اصلاح طلب، تلاش کنند تا مبانی تئوریک اصلاحات را تدوین و از طریق انتشار کتب یا رسانه ها، در اختیار عموم قرار دهند. ضمن این که آقای خاتمی نیز چندی پیش با برگزاری جلساتی به تبیین مبانی اصلاحات پرداختند که می تواند مورد رجوع صاحبان قلم و اندیشه قرار گیرد.

س- شما در این چند سال سنگر مطبوعات را با تمامی سختی هایش حفظ کردید . خسته نباشید . از مسائلی که برای هفته نامه گیلان بهتر پیش آمد برایمان بگویید
ج- متاسفانه کار در مطبوعات محلی بسیار دشوارتر و طاقت فرساتر از کار رسانه ای در مرکز است. مطبوعات محلی همواره در معرض کژسلیقگی ها و نگاه های مغرضانه و در پاره ای اوقات شخصی هستند. ضمن آن که به دلیل مرکز محوری در ایران، عملا استقبال گسترده ای از آن ها نمی شود. در این میان بیشترین اسیب را نشریات منتقدی می بینند که حاضر نیستند برای به دست آوردن لقمه نانی، شرافت خویش را در معرض فروش قرار دهند. نشریات منتقد عملا از آگهی های دولتی محروم اند، یارانه مطبوعات یا در اختیارشان قرار نمی گیرد یا آن که در پایین ترین حد خود قرار دارد. این اقتصاد ضعیف با توجه به عدم وجود نهادهای صنعتی پشتیبان در گیلان و تعدد نشریات، از کیفیت نشریات نیز می کاهد. ضمن آن که نباید دخالت های گاه و بیگاه و به جا و نا به جای نهادهای غیرمسوول را فراموش کرد که بار روانی زیادی را برای تحریریه و مسوولان نشریات محلی ایجاد می کند. ما درفشاریم و همین فعالیت حداقلی هم اگر احساس رسالت اخلاقی نباشد محو می شود . من نمی خواهم درباره آن توضیح دهم چون مفصل است و بحث جدا می طلبد . اما به زبان آنچه آقایان مدعی اش هستند باید گفت : این رسم عدالت نیست که با مطبوعه مستقل و منتقد این طور برخورد شود . اینها در تاریخ ثبت می شود . شما ببینید کدام دولت بوده که یک روزنامه را یک روز پس از رفع توقیف ببندد . من به خاطر نمی آورم .

س- در مباحث توسعه سیاسی درغرب می گویند که ما واقعا نمی دانیم که این دموکراسی بوده که مطبوعات را بوجود آورده یا برعکس . این مطبوعات تا حدی مهم است که رکن چهارم لقب یافته . شما چه پیشنهادی برای رئیس جمهور آینده برای حفظ و قدرت بخشیدن به مطبوعات محلی به عنوان پایه های دموکراسی لرزان ما دارید

ج- تصور من این است که بهبود اوضاع نشریات محلی در گرو بهبود وضع آزادی بیان و پس از بیان در کشور و انتقادپذیری مسوولان نهفته باشد. ضمن آن که بهبود وضع اقتصادی و استقلال به تمام معنای نشریات از بخش دولتی، از جمله پارامترهای اصلی برای بهبود نشریات محلی است.

س- شما رئیس ستاد ائتلاف اصلاح طلبان هم هستید .می دانید که بحثهایی بر سر اینکه چرا دو ستاد فعال شده صورت گرفت . استراتژی تان چیست و چه برنامه هایی دارید

ج- باید این توضیح را بدهم که ستاد ائتلاف اصلاح طلبان، ستادی در مقابل ستاد آقای موسوی نیست، بلکه ستادی در کنار آن است تا با همکاری یکدیگر، نهایت تلاش را برای موفقیت آقای موسوی در انتخابات به کار برند. دلیل اصلی تشکیل ستاد انتخاباتی ائتلاف اصلاح طلبان آن بود تا در کنار یکدیگر بتوانیم از ظرفیت و پتانسیل تمامی نیروهای استان، برای موفقیت آقای موسوی استفاده کنیم. ضمن این که این مساله به معنای تشتت و اختلاف و پراکندگی آرا نیست. فراموش نکنیم که در سال ۷۶ برای آقای خاتمی نیز دو ستاد در سطح استان فعال بود. اکنون نیز تلاش ما این است تا با همکاری متقابل دو ستاد وشناسایی و پوشش مخاطبان ، تلاش خود را برای پیروزی آقای موسوی انجام دهیم. طبیعتا هم در شورای ائتلاف اصلاح طلبان و هم در شورای سیاست گذاری ستاد بحث های مختلفی در این باره انجام شده است که امیدواریم ثمر بخش باشد .